Omuz Problemlerinde PRP Uygulamaları

1257

OMUZ EKLEMİ PROBLEMLERİNDE PRP (TROMBOSİTTEN ZENGİN PLAZMA) UYGULAMALARI

Bariz travma (kırık-çıkık vb) dışında, omuz ekleminde ağrı ile seyreden problemleri belli ana alt guruplara ayırabiliriz:

1-İnstabilite: Gevşeklik veya sağlam olmama/ güvenli hissetmeme olarak açıklanabilecek durumlar bu başlık altında toplanabilir. Omuz eklemi sıklıkla çıkıyor olabilir veya kişi bazı hareketlerde omuz eklemi çıkacakmış gibi güvensiz hissedebilir. Bu durum travma sonrası; yani omuz ekleminin bir kez çıkması ile başlayabilir (yer etmesi!) veya omuz ekleminin zaten var olan alt yapı sıkıntıları ile kendiliğinden de başlayabilir (resim 1). Bu gurupta PRP uygulamasının hiçbir etkinliği yoktur. Bu probleme sahip hastalar hikâye ve fizik muayene sonrası iki alt guruba ayrılırlar. Kısaca özetlenir ise bir gurupta (TUBS) cerrahi tedavi yöntemleri oldukça başarılı iken diğer gurupta (AMBRI) fizik tedavi ve rehabilitasyon yöntemleri ile tedaviye başlanması daha uygun bir seçenek olarak görülmektedir.

1r

2- Attricion: Kabaca aşınma, yıpranma veya sıkışma gibi isimlerle adlandırabileceğimiz bu gurupta temel sorun omuz eklemi çevresindeki bazı yapıların, omuzun hareketini sağlamaya çalışan tendonları (kiriş) aşındırmasıdır (resim 2). Bu sıkıntı yapısal olabilir. Yani omuz eklemini korumaya çalışan kemik kemer (akromion) doğuştan diğer kişilerden farklı olarak (tip 3) tendonları sıkıştırmaya meyilli bir yapıda olabilir. Zaman içerisinde, kullanıma bağlı ortaya çıkan değişiklikler de bu sıkıntıların oluşmasına neden olabilir. Bu tip sıkıntılara genel olarak impingement (sıkışma) adı verilmektedir. Omuz eklemindeki tendonları koruma görevi üstlenen ve arabalardaki hava yastığına benzetebileceğimiz bursa adlı doku şişerek kalınlaşabilir ve tendonlara baskı yapmaya başlayabilir (evre 1 impingement). Daha sonraki aşamada kalınlaşmış bursa dokusu ve sonradan oluşan kemik çıkıntı (osteofit) tendonları sıkıştırmanın yanında aşındırmaya da başlar (evre 2 impingement). Bu tendonlar omuzu döndürmeye ve yukarı kaldırmaya çalışan tendonlardır ve rotator cuff (rotator manşet) olarak adlandırılırlar. Tendonların buna benzer mikro-travmalar sonrası moleküler düzeyde yapısal değişikliklere uğraması ve kalitesizleşmesine genel bir kavram olarak tendinit adı verilmektedir. Bir sonraki aşamada ise yıpranan ve kalitesi düşen tendonlarda yırtıkların oluştuğu gözlenir. Buna rotator manşet yırtığı adı verilir. Manşeti oluşturan tendonlardan en sık yırtılma gözleneni supraspinatus olduğu için bazı kaynaklarda supraspinatus tendiniti-yırtığı deyimlerini de görebilirsiniz.

Bursit, impingement, supraspinatus tendiniti gibi değişik isimler verilen hastalığın erken aşamasında (evre 1 ve 2) PRP uygulaması ile ilgili herhangi bir kaynakça bulunmamaktadır. Bu evrede bazen tendonun içinde kireç birikebilmektedir. Buna kalsifik (kalsifiye) tendinit adı verilmektedir (video, operasyon odası). Genellikle cerrahi olarak tedavi edilen bu hastalıkta PRP kullanımının olumlu sonuç verdiğini belirtilen 2012 tarihli yeni bir çalışma bulunmaktadır. Gene de bu hastalığın tedavisi amaçlı PRP kullanımında dikkatli olunması gerekir.

2r

Bir sonraki aşamada (rotator manşet yırtığı) temel tedavi, cerrahi yöntemle yırtığın yerine dikilmesidir. Cerrahi tedavi sonrasında en önemli sorun tekrar yırtılma gözlenmesidir. Bu sorunun önüne geçmek için cerrahi tedavi sırasında yapılan tamiri, PRP kullanımı ile güçlendirmek amacı ile ilgili çok sayıda yayın mevcuttur. Çoğu saygın dergilerde yayımlanmış bu çalışmaların bir kısmında PRP uygulamasının olumlu sonuç verdiği, diğer bir kısmında ise bir değişiklik gözlenmediği belirtilmektedir. Gene bu hastalığın tedavisi amaçlı PRP kullanımında dikkatli olunması gerekir.

3-Hareket kısıtlılığı: Omuz ekleminde gözlenen üçüncü temel patoloji hareket kısıtlılığı oluşmasıdır. Yukarıda belirtilen problemler nedeni ile oluşan ağrıya karşı vücut bazen bir savunma mekanizması geliştirerek eklemin hareketini kısıtlayabilir. Bazen de sebebi tespit edilemeyen şekilde hareket kısıtlılığı oluşur. Temel olarak eklemi çevreleyen zarın (kapsül ve sinovya) daralıp büzüştüğü gözlenir. Buna ‘frozen shoulder’ donuk omuz adı verilmektedir. Tedavide rehabilitasyon, anestezi altında manipüle etmek veya cerrahi uygulanmaktadır. PRP uygulaması ile ilgili herhangi bir kaynakça bulunmamaktadır.

KAYNAKÇA

Platelet-rich plasma for calcific tendinitis of the shoulder: a case report

Barcelona, Spain Journal of Orthopaedic Surgery 2012;20(1):126-30

Exogenous application of platelet-leukocyte gel during open subacromial decompression contributes to improved patient outcome. A prospective randomized double-blind study. Eur Surg Res. 2008;40(2):203-10.

The effect of platelet-rich fibrin matrix on rotator cuff tendon healing: a prospective, randomized clinical study. Am J Sports Med. 2012 Jun;40(6):1234-41.

Platelet rich plasma in arthroscopic rotator cuff repair: a prospective RCT study, 2-year follow-up. J Shoulder Elbow Surg. 2011 Jun;20(4):518-28.

Does platelet-rich plasma accelerate recovery after rotator cuff repair? A prospective cohort study. Am J Sports Med. 2011 Oct;39(10):2082-90.

Rotator cuff repair healing influenced by platelet-rich plasma construct augmentation. Arthroscopy. 2011 Aug;27(8):1029-35.

The Role of Platelet-Rich Plasma in Arthroscopic Rotator Cuff Repair: A Systematic Review With Quantitative Synthesis. Arthroscopy. 2012 Jun 11. [Epub ahead of print].